Browsed by
Miesiąc: Kwiecień 2016

Karpaty Zachodnie – dolina górnego Dunajca ?>

Karpaty Zachodnie – dolina górnego Dunajca

Obszar testowy nr 4 obejmuje poszerzenie doliny górnego Dunajca zwane Kotliną Łącką (w rejonie Łącka i Maszkowic), wraz z sąsiadującymi z nią grzbietami Beskidu Wyspowego i Beskidu Sądeckiego. Charakterystyka geograficzna regionu: obszar śródgórskiej kotliny ze zróżnicowanymi strefami krajobrazowymi, takimi jak równina zalewowa, strefa teras plejstoceńskich, pasmo stromych cypli sięgających 400 m n.p.m oraz grzbietów o wysokości do około 600 m n.p.m. Najważniejsze stanowiska z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza: Maszkowice, stan. 1; Zabrzeż, stan. 1. Koordynator działań w ramach…

Read More Read More

Pogórze Karpackie – dolina środkowego Dunajca ?>

Pogórze Karpackie – dolina środkowego Dunajca

Obszar testowy nr 3 obejmuje północną część Pogórza Rożnowskiego oraz wschodnią część Pogórza Wiśnickiego, zaliczanych do Pogórza Karpackiego. Obszar położony jest na obu brzegach wypływającego w tym miejscu z Karpat Dunajca. Charakterystyka geograficzna regionu: obszar pagórkowato-górzysty, porozcinany dolinami rzecznymi; urozmaicone urzeźbienie terenu, w tym holoceńskie terasy zalewowe, terasy nadzalewowe (plejstoceńskie oraz holoceńskie), peryglacjalne masywy górskie, obniżenia środkowogórskie; zróżnicowana pokrywa czwartorzędowa (głównie gliny i lessy). Od zachodu granicę obszaru wyznacza Dunajec i Pogórze Wiśnickie, od północy krawędź Płaskowyżu Tarnowskiego, od wschodu…

Read More Read More

Dolina górnej Wisły na wschód od Krakowa ?>

Dolina górnej Wisły na wschód od Krakowa

Obszar testowy nr 2 obejmuje zachodni fragment Kotliny Sandomierskiej, dochodzący do granic Krakowa, oraz wchodzące w jej skład pasma przedgórzy (część Podgórza Bocheńskiego określana jako Wysoczyzna Wielicko-Gdowska). Charakterystyka geograficzna regionu: obszar wielkodolinny o zróżnicowanej budowie geologicznej i geomorfologicznej (równiny zalewowe, relikty teras plejstoceńskich; tzw. terasy akumulacyjne, mioceński kompleks solonośny; podłoże piaszczyste, ilaste, gliniaste, torfowe itd.). Granice rejonu stanowią wyraziste krawędzie geomorfologiczne: kraniec Kotliny Sandomierskiej na zachodzie, Wisła i terasa lessowa na północy oraz próg Pogórza Karpackiego (Pogórza Wielickiego) na południu;…

Read More Read More

Lessy zachodniomałopolskie – Szreniawa ?>

Lessy zachodniomałopolskie – Szreniawa

Obszar testowy nr 1 obejmuje fragment zachodniomałopolskiej wyżyny lessowej w międzyrzeczu Nidy i Szreniawy (rejon Koszyc, Witowa, Grodowic i Zagórzyc). Charakterystyka geograficzna regionu: obszar wyżynny, pagórkowaty, z licznymi wąwozami lessowymi; zróżnicowana budowa geologiczna i geomorfologiczna – Płaskowyż Proszowicki; dolina Nidy zachodnią granicą obszarów lessowych, relikty teras plejstoceńskich – teren dolin rzecznych (np. dolina Wisły). Najważniejsze stanowiska z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza: Witów, stan. 1, Zagórzyce, stan. 1, Grodowice, stan. 1; Jakuszowice, stan. 1; Koszyce, stan. 3. Koordynator działań…

Read More Read More

Dostęp do rzadkich zasobów i ich eksploatacja ?>

Dostęp do rzadkich zasobów i ich eksploatacja

W wypadku testowanych obszarów jest to przede wszystkim kwestia dostępu do źródeł soli i sposobów jej eksploatacji. Ten surowiec miał strategiczne znaczenie na obszarze 2 (dolina górnej Wisły, wielicko-bocheński pas solonośny), jednak przesłanki dla jego obecności, w postaci źródeł słonych, znajdujemy również dla obszaru 4 (dolina górnego Dunajca). Występowanie źródeł soli na obszarze testowym nr 2 i lokalizacja referencyjnych stanowisk z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza Uwzględnione zostaną takie czynniki jak: zmienność technik ekstrakcji soli, zmienność form ceramiki solowarskiej,…

Read More Read More

Zmienność stylistyki i tradycji wytwórczych ?>

Zmienność stylistyki i tradycji wytwórczych

Na bazie studiów teoretycznych oraz analiz fizyko-chemicznych badamy zależność pomiędzy funkcją i stylistyką grup ceramiki. Uwzględniamy ponadto takie czynniki jak zmienność stylistyki w czasie, zbieżność/rozbieżność rozwoju stylistyki i zdobnictwa, zależności pomiędzy funkcją a technologią wykonania naczyń, różnorodność tradycji wytwórczych (zróżnicowanie diachroniczne i terytorialne). Szczegółowe czynniki, np. wahania udziału ceramiki wykonanej z gliny schudzanej szamotem, pochodzić z baz danych „ceramicznych” gromadzonych w trakcie projektu lub już istniejących. Dane dotyczące zmienności ceramiki analizowane będą z zastosowaniem metod statystycznych, zwłaszcza wielowymiarowych technik eksploracji…

Read More Read More

Relacje społeczne (hierarchie, dystrybucja zasobów) ?>

Relacje społeczne (hierarchie, dystrybucja zasobów)

Omawiana grupa czynników odnosi się do opisu społeczności zamieszkujących analizowane regiony w kategoriach dynamicznych systemów rozszczepienia i fuzji, to znaczy kombinacji różnych grup interesu (np. wspólnot krewniaczych, grup gospodarczych lub sieci wymiany) krzyżujących się ze sobą, rywalizujących między sobą, łączących się i rozpadających w zależności od kontekstu. Tematami analiz związanych z tym punktem są: parametry demograficzne badanych populacji, bazujące na danych osadniczych (wielkość i rozplanowanie osiedli, gęstość i intensywność zasiedlenia stanowisk) i sepulkralnych (w wypadku wystąpienia cmentarzyska na obszarze testowym)…

Read More Read More

Organizacja przestrzeni osadniczej w obrębie stanowisk i pomiędzy nimi ?>

Organizacja przestrzeni osadniczej w obrębie stanowisk i pomiędzy nimi

Stawiane przez nas w tym miejscu hipotezy dotyczą przyczyn obecności określonych modeli osadnictwa – w jakim zakresie wiążą się one z warunkami środowiskowymi, w jakim są kulturowo dziedziczonym zwyczajem, a w jakim są one uwarunkowane wielosegmentową organizacją społeczną (np. rozmiarami tzw. „grup bezpieczeństwa” wg Roscoe 2009). Zmienne rozpatrywane w tym punkcie dotyczą zarówno ogólnych schematów organizacji przestrzeni w obrębie mikroregionów osadniczych (np. relacji: gród – osada otwarta – obozowisko – cmentarz), jak i szczegółowych wzorców rozmieszczenia budowli na terenie stanowisk…

Read More Read More

Gospodarka żywnościowa w oparciu o dane „on-site” ?>

Gospodarka żywnościowa w oparciu o dane „on-site”

W tej grupie zmiennych uwzględniamy wszelkie dane możliwe do pozyskania z materiału archeologicznego, które odnoszą się do zdobywania i dystrybucji pożywienia. Chodzi tu m.in. o: (1) wyniki analiz rozmaitych grup ekofaktów (np. frekwencja gatunkowa pozostałości roślinnych i zwierzęcych oraz ich przestrzenna dystrybucja na stanowiskach); (2) diachroniczne zmiany wzorca organizacji przestrzeni na osadach (rozmieszczenie obiektów zasobowych względem domostw); (3) wielkość obiektów zasobowych i ich zróżnicowanie; (4) zmiany frekwencji naczyń o różnych funkcjach (np. dużych naczyń zasobowych, pojemników służących do przechowywania produktów…

Read More Read More

Środowisko i jego naturalne oraz antropogeniczne zmiany w czasie ?>

Środowisko i jego naturalne oraz antropogeniczne zmiany w czasie

Badając środowiskowy kontekst procesów kulturowych chcemy zwrócić uwagę na dwa problemy, które dotychczas często były pomijane. Po pierwsze, w możliwie jak największym zakresie  uwzględniamy aspekt chronologiczny, to znaczy zarówno odmienność minionych warunków środowiskowych od stanu obecnego, jak i ich zmianę w trakcie badanego odcinka czasu. Po drugie, zgodnie z przyjmowaną obecnie w ekologii perspektywą tzw. teorii konstrukcji niszy (np. Laland, O’Brien 2010), jako środowisko kształtujące adaptacje traktujemy łącznie uwarunkowania pochodzenia naturalnego, kulturowe przekształcenia ekosystemów (w tym biosfery) oraz infrastrukturalne i…

Read More Read More