Browsed by
Kategoria: Metody

Analizy sieci społeczeństw z epoki brązu – podejście pierwsze ?>

Analizy sieci społeczeństw z epoki brązu – podejście pierwsze

Marcin S. Przybyła Perspektywa analizy społecznych sieci kontaktów może być w teorii archeologicznej postrzegana zarówno jako kontynuacja nurtu badań nad wpływem „globalnych” relacji ekonomicznych na życie dawnych populacji (inspirowanych głownie koncepcją systemów-światów), jak też jako próba praktycznej realizacji niektórych postulatów archeologów postprocesualnych, zwłaszcza takich, które odnoszą się do opisu interakcji zachodzących pomiędzy jednostką i społeczeństwem (np. inspirowanych teorią strukturyzacji). W analizie sieci jednostka (pojedyncza osoba lub mała społeczność) nie postępuje wyłącznie w sposób, który uznalibyśmy za optymalny z perspektywy zabezpieczenia…

Read More Read More

O korzyściach płynących z planigrafii ?>

O korzyściach płynących z planigrafii

Uwagi na marginesie studiów nad ceramiką z osiedla w Maszkowicach Marcin S. Przybyła Do pożytków płynących z wykorzystywania pełnego namierzania zabytków (planigrafii) podczas wykopalisk nie trzeba archeologów przekonywać, nawet jeśli ze względu na ograniczenia czasowe nie jest to wciąż zabieg rutynowo praktykowany. Szczególnego znaczenia procedura ta nabiera wówczas, gdy na badanym przez nas stanowisku trudno jest jednoznacznie wyróżnić odrębne struktury, w których zdeponowany był materiał, to znaczy brak jest wyraźnych śladów zagłębionych w ziemię jam lub zarysów podłóg budynków. Z…

Read More Read More

Dostęp do rzadkich zasobów i ich eksploatacja ?>

Dostęp do rzadkich zasobów i ich eksploatacja

W wypadku testowanych obszarów jest to przede wszystkim kwestia dostępu do źródeł soli i sposobów jej eksploatacji. Ten surowiec miał strategiczne znaczenie na obszarze 2 (dolina górnej Wisły, wielicko-bocheński pas solonośny), jednak przesłanki dla jego obecności, w postaci źródeł słonych, znajdujemy również dla obszaru 4 (dolina górnego Dunajca). Występowanie źródeł soli na obszarze testowym nr 2 i lokalizacja referencyjnych stanowisk z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza Uwzględnione zostaną takie czynniki jak: zmienność technik ekstrakcji soli, zmienność form ceramiki solowarskiej,…

Read More Read More

Zmienność stylistyki i tradycji wytwórczych ?>

Zmienność stylistyki i tradycji wytwórczych

Na bazie studiów teoretycznych oraz analiz fizyko-chemicznych badamy zależność pomiędzy funkcją i stylistyką grup ceramiki. Uwzględniamy ponadto takie czynniki jak zmienność stylistyki w czasie, zbieżność/rozbieżność rozwoju stylistyki i zdobnictwa, zależności pomiędzy funkcją a technologią wykonania naczyń, różnorodność tradycji wytwórczych (zróżnicowanie diachroniczne i terytorialne). Szczegółowe czynniki, np. wahania udziału ceramiki wykonanej z gliny schudzanej szamotem, pochodzić z baz danych „ceramicznych” gromadzonych w trakcie projektu lub już istniejących. Dane dotyczące zmienności ceramiki analizowane będą z zastosowaniem metod statystycznych, zwłaszcza wielowymiarowych technik eksploracji…

Read More Read More

Relacje społeczne (hierarchie, dystrybucja zasobów) ?>

Relacje społeczne (hierarchie, dystrybucja zasobów)

Omawiana grupa czynników odnosi się do opisu społeczności zamieszkujących analizowane regiony w kategoriach dynamicznych systemów rozszczepienia i fuzji, to znaczy kombinacji różnych grup interesu (np. wspólnot krewniaczych, grup gospodarczych lub sieci wymiany) krzyżujących się ze sobą, rywalizujących między sobą, łączących się i rozpadających w zależności od kontekstu. Tematami analiz związanych z tym punktem są: parametry demograficzne badanych populacji, bazujące na danych osadniczych (wielkość i rozplanowanie osiedli, gęstość i intensywność zasiedlenia stanowisk) i sepulkralnych (w wypadku wystąpienia cmentarzyska na obszarze testowym)…

Read More Read More

Organizacja przestrzeni osadniczej w obrębie stanowisk i pomiędzy nimi ?>

Organizacja przestrzeni osadniczej w obrębie stanowisk i pomiędzy nimi

Stawiane przez nas w tym miejscu hipotezy dotyczą przyczyn obecności określonych modeli osadnictwa – w jakim zakresie wiążą się one z warunkami środowiskowymi, w jakim są kulturowo dziedziczonym zwyczajem, a w jakim są one uwarunkowane wielosegmentową organizacją społeczną (np. rozmiarami tzw. „grup bezpieczeństwa” wg Roscoe 2009). Zmienne rozpatrywane w tym punkcie dotyczą zarówno ogólnych schematów organizacji przestrzeni w obrębie mikroregionów osadniczych (np. relacji: gród – osada otwarta – obozowisko – cmentarz), jak i szczegółowych wzorców rozmieszczenia budowli na terenie stanowisk…

Read More Read More

Gospodarka żywnościowa w oparciu o dane „on-site” ?>

Gospodarka żywnościowa w oparciu o dane „on-site”

W tej grupie zmiennych uwzględniamy wszelkie dane możliwe do pozyskania z materiału archeologicznego, które odnoszą się do zdobywania i dystrybucji pożywienia. Chodzi tu m.in. o: (1) wyniki analiz rozmaitych grup ekofaktów (np. frekwencja gatunkowa pozostałości roślinnych i zwierzęcych oraz ich przestrzenna dystrybucja na stanowiskach); (2) diachroniczne zmiany wzorca organizacji przestrzeni na osadach (rozmieszczenie obiektów zasobowych względem domostw); (3) wielkość obiektów zasobowych i ich zróżnicowanie; (4) zmiany frekwencji naczyń o różnych funkcjach (np. dużych naczyń zasobowych, pojemników służących do przechowywania produktów…

Read More Read More

Środowisko i jego naturalne oraz antropogeniczne zmiany w czasie ?>

Środowisko i jego naturalne oraz antropogeniczne zmiany w czasie

Badając środowiskowy kontekst procesów kulturowych chcemy zwrócić uwagę na dwa problemy, które dotychczas często były pomijane. Po pierwsze, w możliwie jak największym zakresie  uwzględniamy aspekt chronologiczny, to znaczy zarówno odmienność minionych warunków środowiskowych od stanu obecnego, jak i ich zmianę w trakcie badanego odcinka czasu. Po drugie, zgodnie z przyjmowaną obecnie w ekologii perspektywą tzw. teorii konstrukcji niszy (np. Laland, O’Brien 2010), jako środowisko kształtujące adaptacje traktujemy łącznie uwarunkowania pochodzenia naturalnego, kulturowe przekształcenia ekosystemów (w tym biosfery) oraz infrastrukturalne i…

Read More Read More

Przestrzeń (komunikacyjne uwarunkowania międzypopulacyjnej transmisji cech kulturowych) ?>

Przestrzeń (komunikacyjne uwarunkowania międzypopulacyjnej transmisji cech kulturowych)

W grupie zmiennych przestrzennych uwzględniamy dwie płaszczyzny. Pierwsza dotyczy kryteriów organizacji przestrzeni w obrębie obszarów testowych (m.in. analizy zasięgu pola widzenia, klasyczne analizy przestrzenne). Druga odnosi się do możliwości komunikacyjnych pomiędzy obszarami testowymi. W tym zakresie przewidywane jest stworzenie mapy potencjalnych szlaków komunikacyjnych, bazującej z jednej strony na analizach GIS (kryterium optymalizacji czasu podróży), z drugiej zaś na analizach społecznych sieci powiązań (np. w oprogramowaniu PAJEK). Analizy sieci społeczeństw z epoki brązu – podejście pierwsze   Analiza widoczności (ang. viewshed)…

Read More Read More

Czas (tempo i synchroniczność zmian w poszczególnych regionach) ?>

Czas (tempo i synchroniczność zmian w poszczególnych regionach)

Rozpatrujemy kilka płaszczyzn czasowych, takich jak: (1) chronologia zmian środowiskowych w poszczególnych obszarach testowych (w oparciu np. o profile palinologiczne); (2) synchronizacja z globalnym rytmem holoceńskich zmian klimatycznych, bazująca m.in. na nowych wynikach badań geoarcheologicznych z analizowanych obszarów testowych, (3) dynamika zmian osadniczych na poziomie mikroregionów (służy temu m.in. weryfikacja danych z badań powierzchniowych z przyporządkowaniem materiału ceramicznego do grup technologicznych, przypisanych określonym fazom na stanowiskach „reperowych”), (4) periodyzacja źródeł i epizodów osadniczych na poszczególnych stanowiskach w ramach trzech schematów…

Read More Read More